ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

(Αρθρο του Θανάση Κονταξή που δημοσιεύτηκε στα ΤΕΧΝΙΚΑ Οκτωβρίου 2001 και αναφέρεται στην έρευνα της KnowSYS η οποία δημοσιεύτηκε στην Υποδομή & Engineering 2002)
 
Εισαγωγή
 
Στο παρόν άρθρο συνοψίζονται και σχολιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας που έγινε από την εταιρεία Knowsys Α.Ε. με αντικείμενο το Ελληνικό Τεχνικό Λογισμικό και που δημοσιεύεται στην ετήσια έκδοση "Υποδομή & Engineering 2001-2002". Πρόκειται για μιά έρευνα η οποία γίνεται για πρώτη φορά στο Ελληνικό Τεχνικό Λογισμικό και που για τον λόγο αυτό θα συζητηθεί και θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα ο κλάδος. Η αναζήτηση στοιχείων για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο διευκολύνθηκε σημαντικά από το γεγονός ότι οι εταιρείες αυτές έχουν συστήσει μεταξύ τους Σύνδεσμο Ελληνικών Επιχειρήσεων Τεχνικού Λογισμικού (ΣΕΤΕΛ). Συγκεκριμένα, ο ΣΕΤΕΛ αποτελείται από 22 μέλη-εταιρίες-, από τις οποίες, λαμβάνοντας υπόψη ότι 2 εταιρίες έχουν ενταχθεί σε μεγαλύτερους ομίλους (Logiciel, VK) και μία εταιρία (Specisoft) έχει προσανατολιστεί με επιτυχία σε τεχνικοοικονομικό λογισμικό, τελικά η έρευνα εστιάστηκε σε 19 εταιρίες. Δύο γενικά συμπεράσματα που εξήχθησαν από την έρευνα είναι τα εξής:
  • Η πορεία του κλάδου στο Ελληνικό Τεχνικό Λογισμικό κρίνεται από τις περισσότερες εταιρίες θετική πράγμα που αντικατοπτρίζεται και από τα οικονομικά στοιχεία των εταιριών (μέση αύξηση κύκλου εργασιών 25%).
  • Οι εταιρείες του κλάδου φαίνονται να "τρέχουν" με 2 ταχύτητες. Δυναμικότερα κινούνται οι μεγάλες εταιρίες, με σημαντική χρηματοοικονομική βάση και επιχειρηματική δυναμική, σε αντίθεση με τις μικρές εταιρίες, σε πολλές από τις οποίες τα στελέχη τους δραστηριοποιούνται και σε τεχνικές μελέτες.
 
Σύνοψη και Σχολιασμός Αποτελεσμάτων
 
Με επίκεντρο το παραγόμενο Ελληνικό Τεχνικό Λογισμικό, η έρευνα κατέδειξε (πίνακας 1) ότι από το σύνολο των 19 εταιρειών, μόνο μία εταιρεία ξεπερνάει το φράγμα των 500 εκατομμυρίων δρχ σε τζίρο, 3 εταιρείες ξεπερνούν τα 250 εκατομμύρια και άλλες 2 παρουσιάζουν τζίρους από 100 έως 250. Στη σειρά κατάταξης ακολουθούν μικρότερες εταιρίες, οι οποίες δηλώνουν τζίρους περί τα 50-100 εκατ. δρχ και για τις οποίες δεν έγινε δυνατόν να διασταυρωθούν τα στοιχεία από δημοσιευμένους ισολογισμούς. Αυτές οι εταιρείες, οι οποίες είτε δεν δήλωσαν οικονομικά στοιχεία, είτε δεν απάντησαν στη μελέτη, δεν αναγράφονται στον πίνακα 1. Παρόλα αυτά από τον πίνακα 1 εξάγεται ένα αρκετά ασφαλές συμπέρασμα για την συνολικό ύψος του Ελληνικού Τεχνικού Λογισμικού, που φαίνεται να κυμαίνεται γύρω στα 2.5 δισεκατομμύρια δραχμές ανά έτος ή περί τα 7.5 εκατομμύρια Ευρώ. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι 2 μεγαλύτερες εταιρείες κατέχουν ένα σημαντικό ποσοστό (περίπου 40%) στην συνολική πίτα, ενώ επίσης οι 5 πρώτες (σε σύνολο 19 εταιρειών) καλύπτουν το 75% της αγοράς. Αυτό επιβεβαιώνει το γεγονός ότι στον κλάδο υπάρχουν πολλές μικρές εταιρείες.
 
Πίνακας 1. Κατάταξη εταιριών με βάση τις πωλήσεις τεχνικού λογισμικού δικής τους παραγωγής
 
Εταιρείες
Κυριότερα Πακέτα Κύκλος Εργασιών 2000
Δρχ Ευρώ
4Μ Ομιλος Επιχειρήσεων (4Μ ΑΕ & 4Μ-VK ΕΠΕ) FINE, IDEA, STRAD, STEEL, ERGA, ADEIA
505.000.000
1.482.025
AMERICAN COMPUTERS & ENGINEERS SCADA, ARRIS, LOGICIEL, e-FAISTOS, CIBA
480.000.000
1.408.657
ΠSYSTEMS ΙΝΤΕΡΝΑΤΙΟΝΑΛ ΑΕΒΕΛ* ΟΛΟΣΤΑΤΙΚΑ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ, ΕΡΓΟΛΑΒΙΚΑ
375.000.000
1.100.514
CCS - COMPUTER CONTROL SYSTEMS ΑΕ INSTANT, MULTISTEEL, STRUCAD, DESIGNSPACE
285.000.000
836.390
LH ΛΟΓΙΣΜΙΚΗ* FESPA, TEKTON, MASTER
225.000.000
660.308
SOFISTIC HELLAS* SOFISTIC
105.000.000
308.144
ERGON IRIS AE ATLAS, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ, ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑ
83.000.000
243.580
ART ΕΠΕ CADWARE
80.000.000
234.776
CADVANCED APPLICATIONS ΜΕΛΕΤΗ, CABINET, CONTOUR, RAPORT
75.000.000
220.103
ERGOTECH ERGOLAND, ERGOCAD, ERGOMETR, ERGOMATH
48.000.000
140.866
COMET SPACE
34.000.000
99.780
Ti – Soft* PANELCAD, KLIMACAD, POLEONOMOS
32.000.000
93.910
 
(*)Για αυτές τις εταιρίες εκτιμήθηκε ένα εύλογο ποσοστό 10% για παροχή υπηρεσιών, που αφαιρέθηκε από τον δηλωθέντα κύκλο εργασιών
 
Τα αποτελέσματα του πίνακα 1 φαίνονται πιο παραστατικά στο γράφημα 1.
Γράφημα 1. Κατάταξη εταιριών με βάση τον κύκλο εργασιών (πίνακας 1)
 
Εξάλλου, σε ότι αφορά τους ρυθμούς ανάπτυξης των παραπάνω εταιρειών, τα αντίστοιχα αποτελέσματα (ποσοστό μεταβολής από το έτος 1999 στο έτος 2000) παρουσιάζονται στον πίνακα 2.
 
Πίνακας 2. Κατάταξη εταιριών με βάση τον ρυθμό ετήσιας αύξησης
 
Εταιρείες Μεταβολή 2000/1999 %
4Μ (4Μ ΑΕ & 4Μ-VK ΕΠΕ)
93%
COMET
61%
LH ΛΟΓΙΣΜΙΚΗ
56%
AMERICAN COMPUTERS & ENGINEERS
54%
Ti – Soft
40%
ART ΕΠΕ
35%
ERGON IRIS AE
25%
CCS - COMPUTER CONTROL SYSTEMS ΑΕ
24%
Π SYSTEMS ΙΝΤΕΡΝΑΤΙΟΝΑΛ ΑΕΒΕΛ
21%
CADVANCED APPLICATIONS
15%
SOFISTIC HELLAS
6%
 
Στην πρώτη θέση τόσο του πίνακα 1 όσο και του πίνακα 2 βρίσκεται η εταιρεία 4Μ, η οποία αναπτύσσει, προωθεί και υποστηρίζει τα γνωστά πακέτα IDEA, FINE, STRAD, STEEL, ERGA και ADEIA. H 4M ιδρύθηκε το 1986, και μέσα από μια πορεία ταχύτατης ανάπτυξης κατάφερε να βρεθεί στην πρώτη θέση, και μάλιστα πολύ πιο πάνω από εταιρείες που είχαν ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν. Προσανατολισμένη αποκλειστικά στο τεχνικό λογισμικό, η 4Μ δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς μελετών και κατασκευών οικοδομικών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων, όπως φαίνεται και από το ενοποιημένο της "Υπερπακέτο" Οικοδομικών Μελετών "ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ", το οποίο αποτελείται από τα επιμέρους πακέτα προγραμμάτων IDEA-PhotoIDEA-WalkIDEA (Aρχιτεκτονικά), STRAD-STEEL-FEA-Hydrostrad-Pessos-Smart (Στατικά), FINE-ADAPT/FCALC (H/M Εγκαταστάσεις Θέρμανσης, Κλιματισμού, Υδραυλικών, Ηλεκτρολογικών, Πυροπροστασίας κλπ), ADEIA (Μελέτες Αδειας) και ERGA (Διαχείριση Εργων). Τα πακέτα της 4Μ έχουν έντονη παρουσία και εκτός Ελλάδος, στην Κύπρο, Βουλγαρία και Τουρκία. Η εταιρία λειτουργεί σε δικά της Γραφεία και είναι πιστοποιημένη κατά ISO 9001.

Δεύτερη εταιρεία σε τζίρο παραγόμενου τεχνικού λογισμικού αλλά πρώτη σε πωλήσεις είναι η εταιρεία ACE- American Computers & Engineers, η οποία αναπτύσσει, προωθεί και υποστηρίζει τα πακέτα SCADA, ARRIS, ΕΡΓΟΛΗΠΤΗΣ. Επιπρόσθετα από την παραγωγή Τεχνικού Λογισμικού, η ACE προσφέρει και ολοκληρωμένες λύσεις Υλικού (Harware) και συναφών υπηρεσιών. Μάλιστα ο συνολικός της τζίρος για το 2000 ξεπέρασε τα 2,5 δις δρχ, με το Υλικό να αποτελεί το 70% του τζίρου της. Η ACE ιδρύθηκε το 1979 και έχει ως αντικείμενο την παροχή ολοκληρωμένων λύσεων προϊόντων και υπηρεσιών Πληροφορικής, με εξειδίκευση στις Τεχνικές Εφαρμογές, όπου καλύπτει το σύνολο των αναγκών των μηχανικών. Στα πλαίσια κάλυψης αυτών των αναγκών η American Computers & Engineers, μέλος του ομίλου Quest, διαθέτει από συμβουλευτικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες καθώς και υπηρεσίες σχεδιασμού, ανάπτυξης και υλοποίησης πρωτοποριακών μηχανογραφικών εφαρμογών με προγράμματα CAD, υπηρεσίες δικτύων & τηλεπικοινωνιών, μέχρι και υπηρεσίες συντήρησης του συνολικού εξοπλισμού του πελάτη, ανεξάρτητα από τον κατασκευαστή των υπολογιστών ή των περιφερειακών που διαθέτει. Η εταιρία είναι πιστοποιημένη κατά με ISO 9001 και ISO 9001 Tick-it Ανάπτυξης Τεχνικού Λογισμικού.

 
Συμπεράσματα-Προοπτικές
 
Το ελληνικό τεχνικό λογισμικό θεωρείται γενικά καλό σε σχέση με τα διεθνή δεδομένα. Ωστόσο η Ελληνική Αγορά είναι περιορισμένη και αυτό το γεγονός απαιτεί δραστηριοποίηση στο εξωτερικό αλλά και διεύρυνση των δραστηριοτήτων των εταιριών σε νέους τομείς και υπηρεσίες, κάτι που γνωρίζουν σχεδόν όλα τα Στελέχη των εταιρειών του κλάδου. Σε αυτήν όμως την περίπτωση όμως απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις κάτι που είναι ευκολότερο για τις μεγάλες εταιρείες και πολύ δύσκολο για τις μικρές εταιρίες. Πιο συγκεκριμένα:
  • Σε ότι αφορά στις μικρές εταιρείες, πέρα από την δυσκολία στην πραγματοποίηση σοβαρών επενδύσεων, τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο γιαυτές, καθώς ο ανταγωνισμός δεν στηρίζεται τόσο στην τεχνική επάρκεια των λύσεων που έχουν, όσο στην επιχειρηματική δυνατότητα να ανταποκριθούν στα νέα δεδομένα. Παρόλα αυτά φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη πίστωση χρόνου γιαυτές, καθώς η αγορά των έργων έχει δημιουργήσει και θα συνεχίσει να δημιουργεί ζήτηση για τεχνικό λογισμικό. Ειδικά οι εταιρείες αυτές των οποίων οι λύσεις στηρίζονται σε ελληνοποίηση ξένων, εξειδικευμένων πακέτων λογισμικού, είναι σε πλεονεκτικότερη θέση καθώς έχουν σαφώς μικρότερο κόστος ανάπτυξης. Πάντως σε μια ενδεχόμενη κρίση στον κλάδο είναι πιθανότερο οι μικρές εταιρείες να αναζητήσουν συνεργασίες με μεγαλύτερους ομίλους, πουλώντας τα προϊόντα τους ή την τεχνογνωσία τους, παρά να συνεχίσουν να λειτουργούν παράλληλα με άλλες δραστηριότητες των μελών τους που ούτως ή άλλως θα μπορούσαν να ασκηθούν ανεξάρτητα.

  • Σε ότι αφορά στις μεγάλες εταιρείες, αν και η πορεία του τζίρου τους είναι ιδιαίτερα θετική τα τελευταία χρόνια, ωστόσο δεν παραμένουν αδρανείς, αλλά αναζητούν συνεχώς νέες λύσεις οι οποίες θα τους εξασφαλίσουν επιτυχή πορεία και στο μέλλον. Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι οι δύο σημαντικότερες εταιρείες του κλάδου έχουν πραγματοποιήσει τα τελευταία χρόνια συνεργασίες οι οποίες έχουν ενισχύσει το προφίλ τους, αλλά και τα οικονομικά τους αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, στον όμιλο της εταιρίας 4Μ, συμπεριλαμβάνεται πλέον και η εξειδικευμένη στα Στατικά εταιρία VK Engineering μετονομαζόμενη σε 4Μ–VK. Επίσης η εταιρία, στην κατεύθυνση διεύρυνσης των δραστηριοτήρων της συμμετέχει με σημαντικό ποσοστό στην νέα εταιρεία ΣΕΛΚΑ-4Μ ΕΠΕ, η οποία αποτελεί συνέχεια των εταιρειών των εκδόσεων Σελλούντου ΣΕΛΚΑ και Ανωση, στοχεύοντας στην αγορά των ηλεκτρονικών και έντυπων εκδόσεων, τεχνικού περιεχομένου. Εξάλλου, στον όμιλο της American Computers & Engineers – ACE, στον οποίο εισήλθε με σημαντικό ποσοστό ο όμιλος QUEST, συμπεριλαμβάνεται πλέον και η εταιρία Logiciel με μεγάλη εμπειρία σε λογισμικό διαχείρισης έργων. Ετσι, στο μέλλον οι μεγάλες εταιρείες είναι πιθανό να αποτελέσουν πόλους έλξης των μικρότερων εταιρειών καθώς έχουν την "κρίσιμη μάζα" για να μπούν σε νέες αγορές και σε χώρες του εξωτερικού αλλά και να προσαρμοστούν ευκολότερα στις συνθήκες της ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς.

Πάντως, προς το παρόν τουλάχιστον, οι περισσότερες εταιρείες, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, προσβλέπουν με αισιοδοξία προς το μέλλον, ακόμη και για την περίοδο μετά το 2006 όπου γενικά για την αγορά κατασκευών, υπάρχει έντονος προβληματισμός. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο της έρευνας κανείς δεν επιλέγει συγχωνεύσεις μεταξύ των εταιριών τεχνικού λογισμικού, ενώ ελάχιστοι προσδοκούν συνεργασία με μεγάλους ομίλους πληροφορικής, γεγονός που σημαίνει ότι οι Ελληνικές Εταιρείες Τεχνικού Λογισμικού θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται ανεξάρτητα στα προσεχή χρόνια. Αυτό που φαίνεται να απασχολεί κυρίως τους ανθρώπους του κλάδου και μάλιστα στο σύνολό τους είναι η βελτίωση των προϊόντων τεχνικού λογισμικού, που θεωρούν και πρώτη προτεραιότητα, ενώ σε σημαντικό βαθμό τους απασχολούν επίσης οι εξαγωγές προϊόντων στο εξωτερικό και η διεύρυνση του αντικειμένου. Είναι λοιπόν πολύ φυσικό να περιμένουμε ακόμη πολλές καινοτομίες από το ήδη καλό ελληνικό λογισμικό, το οποίο ευχόμαστε να περάσει τα Ελληνικά Σύνορα και να πραγματοποιήσει την πορεία που του αξίζει και στο εξωτερικό.